Sertleşme sorunu ilişkiyi nasıl etkiler, çift olarak nereden başlanır?

Bir gece beklenen olmaz. Işık kapanır, ikiniz de tavana bakarsınız ve kimse bir şey söylemez. Erkek içinden “yine oldu” diye kendini hırpalar; eşi ise “artık beni istemiyor mu?” sorusuyla uykuya dalmaya çalışır. Aynı sessizliğe iki ayrı hikâye yazılır. Sertleşme sorunu çoğu zaman tam bu noktada bir beden meselesi olmaktan çıkar ve ilişkinin içine yerleşir.

Aynı sessizlik, iki farklı yorum

Sertleşme güçlüğü sanıldığından yaygındır. Massachusetts’te yürütülen ve yıllarca süren bir yaşlanma çalışmasında, 40 ile 70 yaş arasındaki erkeklerin yarıya yakını bir düzeyde sorun bildirmiştir. Yani yaşadığınız şey ne bir istisnadır ne de bir çöküşün habercisi.

Asıl yük, sorunun nasıl yorumlandığında birikir. Erkek utandıkça dokunmaktan kaçmaya başlar; sarılmak bile bir sınav gibi gelir. Eş bu geri çekilmeyi kendine yorar: çekiciliğini yitirdiğini, aralarında bir kırgınlık olduğunu, hatta hayatta başka birinin bulunduğunu düşünebilir. Konuşulmadıkça iki taraf da yalnız kalır ve yakınlığın oyunbaz, sıcak tarafı yerini temkinli bir mesafeye bırakır.

Bir çiftin hikâyesi

Zeynel 47 yaşında, bir belediyenin imar biriminde çalışan bir harita mühendisi. Birkaç ay boyunca akşamları geç yatmaya, eşi uyuduktan sonra odaya girmeye başladı. Eşi önce bunu iş yorgunluğuna verdi, sonra kendini sorgulamaya başladı. Bir pazar kahvaltısında sessizce “Benden bir şey mi saklıyorsun?” diye sordu.

O sabah ilk kez açık açık konuştular. Zeynel aylardır sertleşmenin eskisi gibi olmadığını, bunu söylemenin ona yenilgi gibi geldiğini anlattı. Eşi rahatladı; derdin bir başkası değil de kendi bedeni olduğunu duymak ona neredeyse iyi gelmişti. Birlikte aile hekimine gittiler. Ölçümlerde tansiyon yüksek, açlık şekeri sınırdaydı. Hekim bunun yalnızca yatak odasıyla değil, kalp sağlığıyla da ilgili olduğunu söyledi. Akşam yürüyüşleri, tuz ve şeker ayarı, tansiyon tedavisi ve hekimle konuşularak başlanan bir sertleşme ilacıyla aylar içinde hem değerler hem aradaki sıcaklık toparlandı. Eşinin sonradan kurduğu cümle şuydu: “En zor kısmı, konuşmadığımız aylardı.”

Nedenler nereden gelir?

Sertleşme tek bir organın işi değildir. İstek ve dokunuşla başlayan uyarı sinirler yoluyla iletilir; damarın iç yüzeyi nitrik oksit üretir, penisteki süngerimsi dokunun kasları gevşer ve doku kanla dolar. Bu düzenin hangi parçasında aksama olduğunu bulmak, doğru yardımı seçmenin ön koşuludur.

Damarlar

Kırk yaşından sonra en sık neden damarlardır. Yüksek tansiyon, yüksek LDL kolesterol, sigara, tip 2 diyabet, bel çevresinde yağlanma ve hareketsizlik damar iç yüzeyini yıpratır. Bunlar, kalp krizini hazırlayan etkenlerin ta kendisidir.

Hormonlar

Düşük testosteron daha çok isteği azaltır; istek söndükçe sertleşme de seyrekleşir. Halsizlik, keyifsizlik ve sabah sertleşmelerinin azalması bir arada görülüyorsa, sabah erken saatte aç karnına verilen kanla hormon ölçümü anlamlıdır. Tek bir düşük sonuç tanı için yeterli sayılmaz, ölçüm başka bir gün tekrarlanır. Tiroit bozuklukları ve prolaktin yüksekliği de araştırılabilir.

Zihin ve ilişki iklimi

Performans kaygısı, depresyon, iş stresi ve ilişkide çözülmemiş kırgınlıklar sertleşmeyi beyin düzeyinde bozabilir. Kaygıyla salgılanan adrenalin damarları daraltır. Bir kez yaşanan aksaklık bir sonraki gecenin endişesini büyütür, büyüyen endişe de yeni aksaklığı hazırlar. Sabahları ya da gece uykuda kendiliğinden sertleşme oluyorsa zihinsel etkenlerin payı daha büyük olabilir.

İlaçlar ve alışkanlıklar

Bazı tansiyon ilaçları (tiyazidler, eski kuşak beta blokerler), antidepresanlar ve prostat büyümesinde kullanılan finasterid ile dutasterid sertleşmeyi etkileyebilir. Bu ilaçları kendiliğinizden bırakmayın; hekiminiz çoğu zaman cinsel yan etkisi daha az olan bir seçeneğe geçebilir. Fazla alkol, sigara ve uzun saatler sert selede bisiklet sürmek de listeye eklenebilir.

Araştırmalardan: kalbin erken habercisi

Penisi besleyen atardamarlar 1-2 milimetre çapındadır; kalbi besleyen koroner damarlar ise yaklaşık iki katı genişliktedir. Damar sertliği bütün vücutta birlikte ilerlediği için daralma önce ince borularda kendini belli eder. Çalışmalar, sertleşme sorununun kalp belirtilerinden ortalama iki ile beş yıl önce başlayabildiğini gösteriyor. Avrupa Üroloji Derneği bu yüzden sertleşme şikâyetiyle gelen her erkekte kalp-damar riskinin değerlendirilmesini öneriyor.

Bu bilgi korkutmak için değil, fırsatı görmek içindir. Yatak odasındaki bir aksaklık, yıllar sonra yaşanabilecek bir kalp krizini önlemek için erken açılan bir kapı olabilir.

Partnerinizle konuşurken

• Zamanı yatak dışından seçin. Gergin bir gecenin ardından değil, sakin bir yürüyüşte ya da kahvaltı masasında açın.
• Kendi duygunuzla başlayın. “Son zamanlarda içime kapandım, bunun seninle bir ilgisi yok” cümlesi, eşin aklındaki en ağır soruyu baştan kaldırır.
• Çözüm dayatmayın. Eşin görevi sorunu onarmak değil, yanınızda durmaktır; onun ne hissettiğini de sorun.
• Yakınlığı sertleşmeye bağlamayın. Sarılmak, öpüşmek, el ele uyumak bir sonuç beklemeden de değerlidir.

Eşin kendi yükü de görülmeli

Sertleşme sorunu konuşulurken eşin yaşadıkları çoğu zaman gölgede kalır. Oysa o da reddedilmiş hissedebilir, kendi isteğini bastırmaya başlayabilir ya da konuyu açarsa erkeği kıracağından korkup susabilir. Bu suskunluk zamanla ilişkiye küskünlük olarak geri döner.

Eşin ihtiyaçlarını konuşmak erkeğin üzerindeki baskıyı artırmaz; tersine, yükü paylaşılır kılar. Bazı çiftler bu dönemde yakınlığı yeniden tanımlar: sertleşmenin şart olmadığı dokunuşlar, telaşsız uzun akşamlar, uzun zamandır ertelenen küçük bir kaçamak. İlişkinin kendisi beslendiğinde tedaviye verilen yanıt da çoğu zaman daha iyi olur.

Hekime gidildiğinde neler olur?

İlk görüşmede hekim genellikle sorunun ne zamandır sürdüğünü, birden mi yavaş yavaş mı başladığını, sabah sertleşmelerinin olup olmadığını, kullanılan ilaçları, sigara ve alkol alışkanlıklarını sorar. Ardından tansiyon ölçümü ve kısa bir fizik muayene gelir. Kan tahlillerinde açlık şekeri ya da HbA1c, kolesterol değerleri ve gerekirse sabah testosteronu istenir.

Eşin bu görüşmeye katılması zorunlu değildir, ama birçok çift için rahatlatıcıdır. Hekimin anlattıklarını iki kişi dinlediğinde evde “ne dedi, ne demek istedi” tartışması azalır ve kararlar ortak alınır.

Çift olarak atılabilecek somut adımlar

Tedavi seçenekleri arasında sildenafil gibi ilaçlar da vardır; ancak bunlar istek yaratmaz, yalnızca uyarılma olduğunda damar yanıtını kolaylaştırır. Beklentiyi doğru kurmak için bu ilaçların nasıl çalıştığına göz atabilirsiniz. Kalp için nitrat kullanan biri için bu seçenek kesinlikle yasaktır; ayrıntılar kalp ilaçlarıyla ilgili yazımızda. İlk kez denemeyi düşünüyorsanız ilk deneme öncesi hazırlık rehberi sorulması gerekenleri sıralıyor. Bitkisel macunlardan beklentinizi gerçekçi tutmak için Çintopu bal macunu yazısına bakabilirsiniz.

Sorun üç aydan uzun sürüyorsa, birden başladıysa ya da göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi başka şikâyetler eşlik ediyorsa beklemeyin; aile hekimi ya da üroloji uzmanı iyi bir başlangıçtır. Bir aksaklık bir ilişkinin hükmü değildir. Birlikte bakıldığında çoğu zaman çözülebilen bir sağlık meselesidir.