Ambalajdan ilk etkiye kadar sahte ürünü fark etme rehberi

Kutu elinize ulaştığında içinizde küçük bir tereddüt belirebilir: yazı biraz silik mi, folyo öncekinden farklı mı? Çoğu kişi bu tereddüdü bastırıp “herhalde aynısıdır” der. Oysa o an, ürünü kullanmadan önce durup bakmak için en doğru andır. Aşağıdaki işaretler o bakışa yön vermek için.

Baştan bir gerçeği koymak gerekir: içinde sildenafil sitrat bulunan Kamagra, Vega ya da Cobra, Türkiye’de ruhsat almış bir ilaç sayılmaz. Onay sürecinden geçmedikleri için kutudaki içeriği bağımsız bir denetim de doğrulamış olmaz. Bu yüzden hiçbir dış görünüş bir ürünün gerçek olduğunu kanıtlamaz; işaretler ancak şüphe uyandırır. Şüphe doğduğunda doğru tepki ürünü kullanmamaktır.

Kutu ve folyo neler anlatır?

• Baskı: silik ya da bulanık harfler, kaymış logolar, imla hataları, kutunun iki yüzünde farklı renk tonları.
• Tarih ve parti bilgisi: kutu ile folyo ya da poşet üzerinde yazanlar birbirini tutmalıdır. Üstüne etiket yapıştırılmış, kazınmış ya da hiç basılmamış bir tarih tek başına yeterli bir uyarıdır.
• Açılma izleri: yeniden yapıştırılmış kapaklar, kesilmiş blister kenarları, boş kalmış tablet gözleri.
• Prospektüs: hiç olmaması, fotokopi gibi görünmesi ya da kutudaki ürünle örtüşmemesi.
• Gevşek tabletler: folyosuz, küçük bir poşete doldurulmuş tabletlerin nerede, ne zaman ve hangi koşulda üretildiği bilinemez.

Daha önce aynı üründen kullandıysanız eski kutuyu saklamak işe yarar. Yeni gelenle yan yana koyduğunuzda yazı karakterindeki, folyo rengindeki ya da tablet sayısındaki bir değişiklik çıplak gözle bile fark edilir.

Tabletin ve jelin dokusu

Parmakla bastırınca ufalanan, kenarları dökülen, yüzeyinde leke ya da kabarcık olan tabletlerden uzak durun. Aynı kutudaki tabletlerin boyu ya da rengi birbirini tutmuyorsa, kaplama nemli parmağa boya bırakıyorsa bu da bir işarettir. Jellerde suyun ayrılması, topaklanma, keskin ekşi bir koku ya da şişmiş bir poşet bozulmayı veya kirlenmeyi gösterir. Biçimlerin taşınma ve saklanma farkları için jel, tablet ve macun karşılaştırmasına bakabilirsiniz.

Etiketteki vaatler de ipucu verir

Bazen sahteliği ele veren ambalajın kendisi değil, üzerinde yazandır. Ruhsatlı sildenafil ilaçlarında bir kerelik tavan 100 mg olarak konmuştur; 130 mg’lık tabletler bile bu sınırın üzerindedir. Üstünde 150 ya da 200 mg yazan bir tablet bilinen hiçbir ürün yelpazesine uymaz. “Üç gün süren etki”, “kalp hastalarına da uygun”, “hiçbir risk yok” gibi cümleler sildenafilin bilinen özellikleriyle çelişir. İlacın gerçekte ne yaptığını bilmek bu vaatleri ayıklamayı kolaylaştırır; sildenafilin etki yolunu anlatan yazı bu konuda yardımcı olur.

“Bitkisel” ya da “doğal” diye tanıtılan kapsül, kahve ve macunlar da bu tartışmanın içindedir. ABD Gıda ve İlaç Dairesi FDA’nın incelemelerinde bu tür ürünlerin bir kısmında etikette adı geçmeyen sildenafil ya da tadalafil çıktı. Nitrat kullanan bir kalp hastası için böyle gizli bir katkı ciddi bir tehlikedir. Bal macunlarında neye bakılacağını Çintopu yazısında ayrıca ele aldık.

Kullandıktan sonra gelen tuhaf belirtiler

Sahte ürünün en sık sonucu hiç etki görmemektir; içinde etken madde ya yoktur ya çok azdır. Asıl tehlike bunun ardından gelir, çünkü etki görmeyen kişi ikinci tablete ya da daha yüksek miligramlı bir kutuya yönelir. Ters durum da yaşanır: bazı ürünlerde yazandan çok daha yüksek miktar ya da bambaşka bir ilaç bulunur.

Gerçek sildenafilden de bazı yakınmalar beklenir: zonklayan bir baş, ısınan yanaklar, tıkanan burun, mide yanması ve birkaç saatliğine renkleri mavimsi görmek. Bunların dışında şunlar içeriğin farklı olabileceğini düşündürür:

• Ertesi güne, hatta iki güne uzayan baş, sırt ya da kas ağrısı; uzun etkili başka bir ilacın eklendiğine işaret edebilir.
• Çarpıntı, titreme, uykusuzluk ya da içten gelen bir huzursuzluk.
• Deride yaygın döküntü, dudakta veya göz kapağında şişlik.
• Her zamanki miktarla beklenmedik ölçüde güçlü ya da uzun süren sertleşme.

Göğüste baskı, nefes darlığı, bir gözde ya da kulakta ani kayıp ve dördüncü saati geçen sertleşme ise ürünün kaynağından bağımsız olarak 112’yi aramayı gerektirir. Hangi belirtinin bekleyebileceğini yan etki belirtileri rehberinde ayırdık.

Partnerinizle konuşurken

Bu işaretleri çoğu zaman ilk fark eden eştir: sabaha geçmeyen baş ağrısını, gece çarpıntısını ya da alışılmadık yorgunluğu yanınızdaki kişi görür. Ürünün nereden geldiğini ve nasıl göründüğünü onunla paylaşmak utanılacak bir şey değil, birlikte tedbir almaktır. “Bu kutu öncekine benzemiyor, sen ne dersin?” gibi sakin bir soru, tek başına verilmiş riskli bir karardan iyidir. Eşiniz bir belirti fark ettiğinde ürünü saklamadan göstermeniz, gerekirse sağlık ekibine doğru bilgiyi vermesini sağlar.

Şüphe doğduğunda ne yapmalı?

Kalan tabletleri ya da poşetleri kullanmayın, ama çöpe de atmayın; ambalaj sizin için en sağlam kanıttır.

1. Kutuyu, folyoyu, prospektüsü ve kalan ürünü ağzı kapalı bir torbada saklayın, her yüzünün fotoğrafını çekin.
2. Parti numarasını, son kullanma tarihini, ürünü nereden ve ne zaman edindiğinizi, yaşadığınız belirtileri bir kâğıda yazın.
3. Belirti varsa bir sağlık kuruluşuna başvurun ve ambalajı yanınızda götürün; içerik bilinmediğinde tedavi eden ekibin elindeki en değerli ipucu odur.
4. Ürünün taklit ya da bozuk olduğundan kuşkulanıyorsanız aynı kutudan bir tablet daha almayın. Yaşadığınız yakınmayı ve kullandığınız ürünü hekiminize anlatın; sonraki seçeneğe onunla birlikte karar vermek en güvenli yoldur.

Pratik ipucu

Yeni bir kutu açmadan önce iki dakikanızı ayırın: tarihi okuyun, folyoyu ışığa tutun, bir tableti eski kutudakiyle karşılaştırın. Bu kısa alışkanlık, sorunların büyük kısmını daha ağzınıza bir şey girmeden yakalar. İlk denemeden önce sorulacak sağlık sorularını da ilk deneme hazırlığı yazısında bulabilirsiniz.