Sildenafille aynı güne sığmayan ilaçlar, bitkiler ve besinler
Etkileşimler iki yoldan doğar. Birinde iki ilaç aynı işi yapar ve etkileri toplanır; damarı gevşeten iki madde birlikte alındığında tansiyon, tek başına alınana göre daha derin düşer. Ötekinde bir ilaç, sildenafilin karaciğerde parçalanma hızını değiştirir. Sildenafili büyük ölçüde CYP3A4 adlı enzim yıkar. Bu enzimi frenleyen bir ilaç sildenafilin kanda daha yüksek ve daha uzun kalmasına, enzimi kamçılayan bir ilaç ise erkenden temizlenmesine yol açar.
Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan grupları üç kümeye ayırıyor: hiç birleştirilmeyenler, hekimle ayarlananlar ve etkiyi zayıflatanlar.
Grup grup çakışmalar
| Grup | Örnek etken maddeler | Ne olur | Ne yapılmalı |
|---|---|---|---|
| Nitratlar ve nitrik oksit vericiler | Gliseril trinitrat (dil altı sprey ya da tablet), izosorbid mononitrat ve dinitrat, nikorandil, amil nitrit (poppers) | Tansiyon dakikalar içinde tehlikeli düzeye inebilir | Hiçbir koşulda birleştirilmez |
| Riosiguat | Akciğer damar basıncı yüksekliğinde verilir | Nitratlara benzer ağır bir düşüş | Birleştirilmez |
| Alfa blokerler | Tamsulosin, alfuzosin, silodosin, doksazosin, terazosin | Ayağa kalkarken sersemlik, nadiren bayılma | Başlama kararını ve saatleri hekim belirler |
| Öteki tansiyon ilaçları | Amlodipin, ACE inhibitörleri, sartanlar, beta blokerler, idrar söktürücüler | Birkaç birimlik ek düşüş | Çoğunlukla birlikte kullanılabilir; reçeteyi yazan hekim bilmeli |
| Güçlü enzim frenleyiciler | Ritonavir, kobisistat, ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin, eritromisin | Sildenafil kanda katlanarak birikir | Hekim onayı olmadan kullanılmaz; kısa kürlerde bitmesi beklenir |
| Enzim hızlandırıcılar | Rifampisin, karbamazepin, fenitoin, bosentan, sarı kantaron | Etki belirgin biçimde zayıflayabilir | Miktar kendiliğinden artırılmaz |
| Öteki PDE5 inhibitörleri | Tadalafil, vardenafil, avanafil | Yarar eklemeden yakınmaları büyütür | Aynı dönemde birleştirilmez |
| Serotonin üzerinden etkili ilaçlar | SSRI ve SNRI grubu antidepresanlar, MAO inhibitörleri, lityum, tramadol, triptanlar | Dapoksetin taşıyan ürünlerde serotonin fazlalığı ve bayılma | Super Kamagra gibi karışımlar hekimsiz düşünülmez |
Hiç yan yana gelmeyen iki grup
Nitratlar ve riosiguat damar duvarında cGMP adlı haberci molekülün yapımını artırır. Sildenafil ise aynı molekülün yıkımını durdurur. İkisi birleşince damarlar denetimsiz genişler ve kan basıncı, kalbi ve beyni besleyemeyecek kadar düşebilir. Bu birleşim için “az miktar” ya da “birkaç saat ara” gibi güvenli bir bölge tanımlanmamıştır.
Gözden kaçan nokta şudur: göğüs ağrısı için çantada taşınan bir dil altı sprey, aylardır kullanılmamış olsa bile bu kuralın içindedir. Eğlence amacıyla koklanan poppers da kimyasal olarak aynı aileden gelir. Kalp ilaçlarıyla ilgili ayrıntıyı ve acil serviste söylenecekleri kalp ilacı kullananlar için hazırladığımız yazıda bulabilirsiniz.
Hekimle ayarlanan durumlar
Prostat ve tansiyon için alfa blokerler
Prostat büyümesine bağlı idrar şikâyetlerinde verilen bu ilaçlar damar duvarını da gevşetir. Sildenafille aynı akşam alındığında ani kalkışta göz kararması, sersemlik ve seyrek de olsa bayılma görülebilir. Ürün bilgileri, alfa bloker dozunun önce oturmasını ve sildenafilin düşük bir miktarla başlatılmasını ister. Bu ayar reçeteyi yazan hekimin işidir; iki prospektüsü yan yana koyarak çözülmez.
Antibiyotik ve mantar kürleri
Klaritromisin ya da eritromisinle bir haftalık kür sürerken sildenafilin kandaki düzeyi belirgin artar. Azitromisinde böyle bir etki gösterilmemiştir. Ağızdan alınan ketokonazol ve itrakonazol de aynı enzimi frenler; tırnak mantarı gibi aylarca süren tedavilerde bu etki kür boyunca devam eder. Krem biçimindeki mantar ilaçları kana çok az geçer ve genellikle sorun yaratmaz. Kısa kürlerde en sade yol, tedavi bitip birkaç gün geçene kadar beklemektir.
HIV tedavisi
Ritonavir ya da kobisistat içeren rejimler sildenafili parçalayan enzimi çok güçlü baskılar. Bu tedaviyi alan birinde standart bir tablet beklenenin çok üzerinde bir düzeye ulaşır; karar yalnızca tedaviyi yürüten hekimle verilir.
Araştırmalardan
Avrupa İlaç Ajansı’nın sildenafil ürün bilgisinde aktarılan çalışmalar, her etkileşimin aynı ağırlıkta olmadığını gösteriyor. Ritonavirle birlikte sildenafilin kandaki toplam miktarı on bir kata yakın yükseldi. Sakinavirde bu artış üç kat civarında, eritromisinde üç kattan biraz azdı. Mide ilacı simetidin ise yüzde elliyi az geçen, görece ılımlı bir yükseliş yarattı. Aynı listede duran iki ilacın biri ciddi bir uyarı gerektirirken öteki yalnızca dikkat ister; tabloyu okurken bu mesafeyi görmek işe yarar.
Besinler, bitkiler ve kadeh
Greyfurt ve suyu bağırsak duvarındaki CYP3A4’ü yavaşlatır ve sildenafilin emilen kısmını bir miktar artırabilir. İlacı kullanacağınız gün kahvaltıdaki greyfurtu atlamanız yeterli olur. Ağır ve yağlı bir akşam yemeği etkileşim sayılmaz, ama emilimi yavaşlatır ve etkinin başlamasını bir saate kadar geciktirebilir. Bu gecikmeyi “işe yaramadı” diye yorumlayıp ikinci doza uzanmak asıl hatayı doğurur.
Bitkisel ürünler masum görünse de listenin dışında değildir. Sarı kantaron sildenafilin etkisini zayıflatabilir. “Doğal güç” iddiasıyla tanıtılan bazı kapsül ve macunlarda ise etikette adı geçmeyen PDE5 ilaçları bulunmuştur; bunu fark etmenin yollarını sahte üründen korunma yazısında topladık.
Alkolün az miktarı çalışmalarda belirgin ek bir tansiyon düşüşü yaratmamıştır. Fazlası hem sertleşmeyi zayıflatır hem baş dönmesini büyütür; prostat ya da tansiyon tedavisi gören bir erkekte kadeh, tablet ve reçeteli ilaç üçlüsü akşamın en sık sorun kaynağıdır. Dapoksetin içeren ürünlerde alkol bayılma riskini ayrıca artırır.
Aynı ilacı iki kez almak
Jel, tablet ve tüp birbirinden farklı ürünler gibi görünür, ama içlerindeki etken madde aynıdır. Akşam bir poşet jel, gece bir tablet alan biri vücuduna iki farklı ilaç değil, aynı maddenin iki katını sokmuş olur. Tadalafil gibi 36 saate kadar etkili kalabilen bir PDE5 ilacı da ertesi gün başka bir ürünle birleştirilmemelidir. Serinin hangi üyesinin hangi biçimde geldiğini Kamagra ailesini anlatan yazıda görebilirsiniz.
Pratik ipucu
Düzenli kullandığınız her ilacın etken madde adını, miktarını ve hangi saatte aldığınızı küçük bir karta yazın; reçetesiz ağrı kesicileri, bitki çaylarını ve takviyeleri de ekleyin. Kartı cüzdanınızda taşıyın, bir kopyasını eşinize verin. Yeni bir ilaca başlarken eczacıya bu kartı gösterip “sildenafille çakışır mı?” diye sormak birkaç dakika sürer. İlacın vücuttaki işleyişini merak ediyorsanız sertleşme ilaçlarının etki yolunu anlatan yazıya bakabilirsiniz.
Partnerinizle konuşurken
Bu konuyu açmak çoğu erkeğe zor gelir, çünkü sildenafil kullandığını söylemek mahrem bir itiraf gibi hissettirir. Oysa eşin bilmesi bir güvenlik meselesidir. Gece göğüs ağrısı, bayılma ya da nefes darlığı olursa acil ekibe ilk bilgiyi çoğu zaman yanınızdaki kişi verir. Sildenafil alındıktan sonraki 24 saat içinde nitrat verilmemesi gerektiğinden, “en son ne zaman ve hangi üründen aldı” sorusunun cevabını eşinizin bilmesi tedaviyi doğrudan etkiler.
Konuyu bir itiraf olarak değil, ortak bir önlem olarak açabilirsiniz: “İlaç kartımı güncelledim, bir kopyası sende dursun” demek yeterli bir başlangıçtır. Görülebilecek yakınmaları birlikte tanımak için yan etki belirtileri rehberine göz atabilirsiniz. Sertleşme dört saati geçerse, bir gözde ani görme kaybı ya da işitmede ani azalma olursa beklemeden 112’yi arayın.
Yazıyla ilgili sorular
Prostat ilacım varsa sildenafil tamamen yasak mı?
Yasak değil, ama alfa blokerle birlikte tansiyon düşebilir. Hangi miktarla ve hangi saatte başlanacağına hekiminiz karar vermelidir.
Greyfurt suyu içtiğim gün ne değişir?
Sildenafilin kandaki düzeyi bir miktar yükselebilir. O gün greyfurttan uzak durmak basit ve yeterli bir önlemdir.
Azitromisin de sildenafil düzeyini artırır mı?
Azitromisinle belirgin bir artış gösterilmemiştir; klaritromisin ve eritromisin ise düzeyi yükseltir. Hangi antibiyotiği aldığınızdan emin değilseniz kutuya bakın ya da eczacıya sorun.
Eşim acil serviste neyi söylemeli?
Sildenafil içeren bir ürünü saat kaçta ve hangi biçimde aldığınızı söylemesi gerekir. Bu bilgi, ekibin nitrat verip vermeyeceğine karar verirken belirleyicidir.
Bitki çayları da bu listeye girer mi?
Sarı kantaron içeren karışımlar sildenafilin etkisini zayıflatabilir. Kullandığınız bitkisel ürünleri de ilaç kartınıza yazın.
Bu yazıyı genel bilgi olsun diye hazırladık; muayenenin, tanının ya da size göre planlanan bir tedavinin yerini tutmaz. Bir ilaca başlama ya da bırakma kararını sizi tanıyan hekimle, gerekirse eşinizle birlikte konuşarak verin. Yanlış ya da güncelliğini yitirmiş bir bilgiye rastlarsanız bize haber verin.